Friday, June 19, 2009

ΟΡΘΩΣ ΔΙΑΛΟΓΙΣΘΑΙ

Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΣ ΕΚΦΥΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΡΕΤΗΣ

Υλική δυστυχώς ή έκφανση τής χριστιανικής αρετής, στήν αποφυγή τού ωραίου, τού ανυπόκριτου καί τού φυσικού. Ή ένδυση, ή κόμμωση καί τό ύφος τού ενάρετου χριστιανού παραπέμπει σέ προτόγονους, απολίτιστους ανθρώπους. Ό εγγυητής τής αρετής των είναι ό εκπρόσωπος τού Θεού, ό παπάς, δεδομένου ότι ή χριστιανική καί γενικά ή κάθε είδους αρετή δέν είναι ανθρώπινη, αλλά καθορίζεται καί καθιερώνεται από τόν ίδιο τόν Θεό. Οί Ιουδαίοι, οί Μουσουλμάνοι μέ τίς Μπούργκες, τούς φερετζέδες,τά κιπά κτλ έχουν τό ίδιο στόχο μέ τόν Χριστιανισμό.
Ό Λόγος παύει νά είναι ανθρώπινος , πανανθρώπινος & συμπαντικός. Γίνεται εξωσυμπαντικός, Θεϊκός, γίνεται ασυνάρτητος πρός τό ανθρωπιστικό ζητούμενο τής ευζωίας. Ή έννοια τής αρετής αποκτά αλλότριο καί αλλοτριωτικό περιεχόμενο. Ή αρετή τών χριστιανών δέν ασκείται όλο τόν χρόνο αλλά ενεργείται σέ στάδια ( Σαρακοστή).
Αρετές στόν χριστιανισμό λέγονται ή δικαιοσύνη, ή «οσιότης», ή ταπεινοφροσύνη, ή «καθαρότητα καρδιάς», ή κατά «Θεό σοφία» - στά εισαγωγικά λέξεις πού υποδηλώνουν ασάφεια, αοριστία καί είναι άγνωστες σέ όλη τήν αρχαία Ελληνική γραμματεία. Οί χριστιανικές αρετές προέρχονται από τήν παλαιά διαθήκη, τούς προφήτες, τόν Ιησού. Οί πηγές αυτές όμως αφορούν συγκεκριμένες κοινωνίες σέ συγκεκριμένη εποχή, καί τίποτα δέν έχουν νά κάνουν μέ τήν παναθρώπινη ζωή. Τό κήρυγμα τών παπάδων δέν έχει σχέση μέ τόν διάλογο καί τήν διδασκαλία, αλλά μέ μονομερή μονόλογο. Ή Χριστιανική αρετή είναι μίμηση δοτών προτύπων (Αβραάμ, Ισαάκ, Ιησούς κτλ) καί όχι ελεύθερη επιλογή. Ή ταπείνωση τού ανθρώπου καί ή σύνθλιψη τής υπερηφάνειάς του είναι Χριστιανική αρετή. Ενάρετος Χριστιανός είναι ό πιστός στόν Θεό, ό δούλος τού Θεού. Ή ανθρώπινη βούληση υποτάσσεται στήν υπερανθρώπινη , εξωανθρώπινη δογματική θεολογία. Τούς νόμους τούς δημιούργησε ό Θεός, ή ανθρώπινη ευθύνη μετατοπίζεται έξω από τόν άνθρωπο, διάχυση ευθύνης στίς κοινωνίες, μέ όποιες συνέπειες μπορεί νά έχει αυτή ή μετάθεση ευθύνης.
Γιά τόν Όμηρο ή Αρετή είναι ανδρεία, γιά τόν Πλάτωνα ηθική, γιά τούς σοφιστές πολιτική τέχνη, ενώ γιά τόν Αριστοτέλη σύστημα αξιών.
Ή Αγγλική γλώσσα δέν έχει στό λεκτικό της οπλοστάσιο τήν λέξη Αρετή, πού τήν πήρε τόν 13 αιώνα από τά Λατινικά (Virtue πού σημαίνει ανδρεία), αλλά τόν 14 αιώνα εκχριστιανίστηκε σέ Χριστιανική ηθικότητα.



Ας θυμηθούμε τί είναι ή αρετή :

ΠΑΠΑΙΑ, ΜΑΡΔΟΝΙΕ
ΚΟΙΟΥΣ ΕΠ’ΑΝΔΡΑΣ ΗΓΑΓΕΣ ΜΑΧΗΣΟΜΕΝΟΥΣ ΗΜΕΑΣ
ΟΙ ΟΥ ΠΕΡΙ ΧΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΠΟΙΟΥΝΤΑΙ
ΑΛΛΑ ΠΕΡΙ ΑΡΕΤΗΣ


ΤΡΙΛΗΜΜΑ ΓΟΔΟΦΡΕΙΔΟΥ ΓΟΥΛΙΕΛΜΟΥ ΛΑΪΜΠΝΙΤΣ 1646 – 1716 :

« Εάν ό Θεός δέν είναι Άριστος ,εάν ό Θεός δέν εγνώριζε ή δέν ήθελε ή δέν ηδύνατο νά τόν κάνη Άριστον τόν κόσμον.
Αλλά ό Θεός ώς πάνσοφος καί παντοδύναμος πού είναι ,
καί εγνώριζε καί ηδύναντο καί ήθελε.
Άρα ό Κόσμος είναι Άριστος»

Τό θέμα όμως δέν είναι άν ό κόσμος είναι τέλειως ή όχι. Τό θέμα είναι νά αποδειχθή πρώτα ότι υπάρχει Θεός , αλλιώς τό τρίλλημα είναι ψευδές.
Χρειαζόμεθα λοιπόν τήν Αλήθεια :
Η απόλυτη συμφωνία με ό,τι πραγματικά συμβαίνει. Ένα από τα υψηλότερα και δυσκολότερα προβλήματα της ανθρώπινης γνώσης. Μετά την κριτική φιλοσοφία του Ιμ. Καντ το πρόβλημα αυτό έγινε στους τελευταίους αιώνες το κεντρικό πρόβλημα της επιστημολογίας όλης της ανθρωπότητας.


ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

Γιαυτήν κέντρο τής υπάρξεως τού ανθρώπου είναι ή μεταθάνατον ζωή. Σαυτήν τήν ζωή βασιλεύει ή δικαιοσύνη. Εντεύθεν καί εξ’αυτής πρέπει νά αντλή τό νόημά της ή επίγειος ζωή, όχι τ’ανάπαλιν. Ή επίγειος ζωή είναι μία θητεία, μία δοκιμασία γιά νά καταστή άξιος τής αιωνίας ζωής. Αυτή ή αντίληψης επιβάλλει δράση πρός έργα αρετής, ώστε ό Θεός νά κάνη δεκτόν τόν πιστόν είς τόν παράδεισον. Άν φαίνεται ότι λαμβάνει αρνητική στάσιν απέναντι τού κόσμου, είναι διότι αναζητεί έξω από τόν φυσικό κόσμο τά κριτήρια, τά μέτρα καί τά σταθμά μέ τά οποία θά αξιολογήση τήν έν τώ κόσμω τούτω ύπαρξιν καί ενέργειαν = εσχατολογική άποψις = αρνητική άποψις. Κυρίως είς τόν Βουδισμόν υπάρχουν πράξεις, επιθυμίαι, ηδοναί, νόμοι, ήθη ... πού έχουν απόλυτη μηδενιση τού «Εγώ» (Nirvana). Απελευθέρωσις από τήν προσωπικήν υπόστασιν. Καταδικάζει τήν επιθυμίαν, τήν ηδονή, διότι κάθε ενέργεια ηθική ή όχι μάς δένει πρός τήν ζωή, ή οποίαν είναι ροή αδιάκοπος. Τό σβήσιμον τού εγώ μέσα στόν ωκεανό τής ανυπαρξίας, όπου σταματά ό πόνος καί ή θλίψις.
Στήν Ευδαιμονική αντίληψη τής ζωής ό άνθρωπος υποτάσσει τήν κοινωνία. Στόν ομαδικό ευδαιμονισμόν τό ιδεώδες είναι μεγαλύτερη ευτυχία είς όσο τό δυνατόν μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων. Βεβαίως τό δόγμα αυτό οδηγεί είς άρσιν τής ατομικής ευδαιμονίας, υπέρ τού συνόλου, αλλά ή ευδαιμονία δέν ημπορεί νά αποβάλλη τόν προσωπικόν χαρακτήρα. Παρόμοιαι αντιφάσεις δέν λείπουν από κανέναν τύπον ζωής. Ή υλική ευδαιμονία είναι τό κριτήριον. Κατά βάθος ομιλούμε γιά ευμάρεια καί όχι ευδαιμονία.
Στήν ανθρωπιστική αντίληψη τής ζωής, έχουμε προσωπική τελειωποίηση. Τό ιδανικόν αυτό δέν τό αντλεί έξωθεν, αλλά μέσα από τήν φύσιν του στήν επίγειο ζωή. Μέσα είς τό φθαρτόν καί εφήμερον ανακαλύπτει ό άνθρωπος τό αθάνατον, τό αιώνιον καί απόλυτο. Δέν αναχωρεί από τήν αμαρτωλότητα όπως στήν θρησκευτικήν αντίληψιν, αλλά από τόν άνθρωπο. Από τήν πρόοδο, ανάπτυξιν, γνώσιν, ανεύρεσιν αληθείας, κυριαρχία επί τών δυνάμεων τής φύσεως καί επί τών ορμών καί παθών τής ψυχής. Όσο προάγει τά διανοητικά προτερήματά του, τόσο πλησιάζει ό άνθρωπος στό ιδεώδες. Ή σκέψις κάνει τόν άνθρωπο ανώτερο, σοφώτερο, ευφυέστερο, κριτικότερο. Ό άνθρωπος είναι τό μόνον ζώο πού γνωρίζει τήν αιδώ καί τήν δίκην. Είναι ηθικόν ζώον (Πρωταγόρας). Μέσα του έχει τόν ηθικόν νόμο. Επισκοτίζεται πολλάκις, αλλά επιστρέφει ασύντριπτος,πανέμορφος ώς φωνή συνειδήσεως καί καθήκοντος. Ό άνθρωπος είναι ελεύθερος ώς ηθική προσωπικότης. Ό άνθρωπος είναι σύνθεσις ψυχής καί σώματος. Πρέπει νά έχει ισορροπία, όχι μόνο αρετή αλλά καί υγεία. Αρμονία τής ψυχής δηλαδή πρός τό σώμα.

ΗΡΩΙΚΗ ΑΝΤΙΛΗΨΙΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

Η ιδιότητα του αγαθού, η τελειότητα, το προτέρημα, η εντιμότητα, η ηθική τελειότητα, η αγνότητα. Στη Φιλοσοφία αρετή λέγεται η μόνιμη και συνεχής θέληση του ανθρώπου να κάνει το καλό, η διαρκής διάθεση για το καλό.
Στην αρχαία ελληνική γλώσσα σήμαινε την τέλεια σωματική διάπλαση, τη δύναμη και την επιδεξιότητα. Η αρετή ήταν η αρμονική σύνθεση των καλών φυσικών και ηθικών ιδιοτήτων του ανθρώπου. Ήταν ένας γενικός όρος με διάφορες διαιρέσεις, ανάλογες προς την κοσμοθεωρία των διάφορων φιλοσόφων. Έτσι, οι Πυθαγόρειοι θεωρούσαν την αρετή ως αρμονία της ψυχής, δηλαδή αρμονικό συνδυασμό πνευματικών και ηθικών προσόντων. Ο Πλάτωνας ορίζει τέσσερις κατηγορίες αρετών: τη φρόνηση, την ανδρεία, τη σωφροσύνη και τη δικαιοσύνη. Ο Αριστοτέλης κάνει διάκριση των διανοητικών από τις ηθικές αρετές, ενώ ο Επίκουρος θεωρεί ως βασική αρετή τη φρόνηση, από όπου εκπηγάζουν όλες οι άλλες. Ωστόσο, οι Επικούρειοι δέχονταν την αρετή μόνο ως μέσο που οδηγεί στην ανώτατη ευδαιμονία.
Στους νεότερους φιλοσόφους διακρίνουμε μια πολλαπλότητα απόψεων, ανάλογα με τις βασικές γραμμές της κοσμοθεωρίας του καθενός. Ενώ λοιπόν ο Σπινόζα ταυτίζει απόλυτα την αρετή με την ευδαιμονία, ο Καντ ορίζει την αρετή ως ηθική δύναμη της βούλησης, που αποσκοπεί στην εκπλήρωση των καθηκόντων που επιτάσσει η ηθική. Ο Σοπενχάουερ πρεσβεύει ότι η αρετή εκπηγάζει από τον οίκτο, ενώ ο Νίτσε ως ανώτερη αρετή του ανθρώπου του, ορίζει τη θέληση της δύναμης. Ο Μπερξόν καθόριζε την αρετή ως συνέπεια της συμπάθειας, άρα ως μια τάση του ανθρώπινου «εγώ».
Αιδώς : Ντροπή, συστολή, σεβασμός, κοσμιότητα προς τους άλλους, ευλάβεια, φόβος. Οι αρχαίοι Έλληνες την είχαν προσωποποιήσει και τη θεωρούσαν τροφό της θεάς Αθηνάς, μητέρα της Σωφροσύνης και αδερφή της Δίκης. Ο Πλάτων τη θεωρεί όπλο κατά των πιο μεγάλων ηδονών. Ο Αριστοτέλης δεν την κατατάσσει στις αρετές, αλλά στα πάθη: η αρετή πρέπει να είναι ευεργετική ιδιότητα της ψυχής, η αιδώς είναι παθητική διάθεση. Ο «αιδήμων» (ντροπαλός) κατέχει μέση θέση μεταξύ του παθολογικού αιδήμονα και του αναίσχυντου. Οι στωικοί έλεγαν: «Αιδώς (εστι) φόβος επί προσδοκία ψόγου· κάλλιστον δε τούτο πάθος· αισχύνη δε φόβος επ’ αισχρώ πεπραγμένου».
Οι ανατολικοί λαοί αποκαλύπτουν στις θρησκείες και στις παραδόσεις τους μια κάπως αναπτυγμένη συνείδηση της αιδούς (ο θεός Σίβα των Ινδιών δε δέχτηκε να χορέψει γυμνός μέσα στις φλόγες). Οι αρχαίοι Έλληνες έχουν σαφέστερη ιδέα για την αιδώ. Την ανώτατη όμως βαθμίδα συνείδησης ντροπής, συστολής, κοσμιότητας και ηθικού φόβου παρουσιάζουν τα κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης και αργότερα της Καινής Διαθήκης. Και το Κοράνιο συνιστά την αιδώ στους μωαμεθανούς και επαινεί τους αιδήμονες.
Η αιδώς απέχει ή προηγείται μιας κακής πράξης, ενώ η αισχύνη είναι συναίσθημα που καταλαμβάνει εκείνον που διέπραξε την κακή πράξη. Η αιδώς κάνει συμπαθή τον αθώο και τον προφυλάγει από ελεεινές πράξεις. Η αισχύνη συντρίβει εκείνον που έχει διαπράξει σφάλμα. Οι εκδηλώσεις της αιδούς ποικίλλουν ανάλογα με την καλλιέργεια της συνείδησης και την πολιτιστική εξέλιξη. Το μικρό παιδί, που δεν έχει συνείδηση της προσωπικότητάς του, δεν έχει εξαρχής το συναίσθημα της ντροπής, που εμφανίζεται στην πρώτη παιδική ηλικία (μετά τον 3ο χρόνο). Από την ηλικία αυτή η αγωγή (κυρίως της μητέρας) καλλιεργεί το αίσθημα της αιδούς, παράλληλα με την ανάπτυξη του συναισθήματος του εγώ κτλ.
Τά επιτεύγματα τού ανθρώπου είναι τό αθάνατον μέσα στήν θνητήν ύπαρξίν του. Αί θυσίαι πρέπει νά δικαιώνονται από τό έργον πού θά επιτευχθή.
Ή Ζωή είναι μία μάχη διαρκείας εναντίον τού εαυτού μας, άλλων ανθρώπων καί τής φύσεως. Προνόμιον τών εκλεκτών είναι νά συντρίβονται υπέρ τών άλλων, υπό τών άλλων. Ό Ηρωϊκός άνθρωπος είναι ό σπόρος πού θά ταφή διά νά αναφανή τό άνθισμα καί τό κάρπισμα. Ό Ηρωϊκός άνθρωπος δοκιμάζει τάς απολαύσεις τής ζωής, τόσο όσο χρειάζεται γιά νά τάς ξεπεράση. Ό Ηρωϊκός άνθρωπος δέν αναζητεί απολαύσεις. Τίς απολαύσεις τίς αναζητεί αυτός πού θέλει νά πάρη από τήν ζωή, όχι αυτός πού δίδει στήν ζωή.
Πλούσιος δέν είναι αυτός πού παίρνει
Πλούσιος είναι αυτός πού δίδει
Πλούσιος δέν είναι αυτός πού έχει χρήματα
Πλούσιος είναι αυτός πού δέν έχει ανάγκη από χρήματα
Ό Ηρωϊκός άνθρωπος πρέπει νά έχει δυνατή προσωπικότητα, καί δυνατή σημαίνει ισχυρόν κεντρικό εγώ, πού συγκρατή τάς ψυχικάς περιπέτειας καί τά εξωτερικά περιστατικά. Πρέπει νά έχει συνοχή, λογική καί ηθική. Ή πολυμέρεια τού Ηρωϊκού ανθρώπου παρέχει πολλάκις τήν εντύπωσιν αντιφατικότητος. Ό πόλεμος καί ό κίνδυνος είναι τά στοιχεία τού Ηρωϊκού ανθρώπου. Ό Πόλεμος καί ή νίκη, όχι ή επιτυχία, διότι επιτυχία δέν σημαίνει πάντα νίκη. Τό «Ρεκόρ» είναι επιτυχία, αλλά όχι νίκη. Αγωνίζεσαι καί νικάς τούς αντιπάλους σου, αυτό είναι νίκη, όχι νά ξεπεράσεις τόν χρόνο ενός αθλητή πού έζησε πρίν 50 χρόνια. Ούτε όμως ή ήττα είναι αποτυχία (480 π.χ. Μάχη Θερμοπυλών)
Ό Ηρωϊκός άνθρωπος έχει Φρόνιμα, όχι φρόνησιν. Ή φρόνησις είναι γιά τούς πεζούς, νοικοκυραίους πού ζούν ήσυχα. Ό Ηρωϊκός άνθρωπος δέν περπατά απλά, χορεύει.Ό Ηρωϊκός άνθρωπος δέν έχει λόγο νά δυσπιστή πρός τούς γύρω του, διότι δέν έχει λόγο νά φοβάται τούς κινδύνους. Τούς αναλαμβάνει από μοίρα, από υποχρέωση.
Οί πολλοί καμαρώνουν γιά όσους κινδύνους απέφυγαν καί όχι γιά όσους υπεβλήθησαν. Γιά τόν Ηρωϊκό άνθρωπο λόγος νά καμαρώνη είναι νά ζήση δυνατός καί ωραίος.
Είναι Γενναιότερον νά Αδικηθής Παρά νά Αδικήσης
Ό Ήρως ελεύθερος καί απομονωμένος, αριστοκρατικός, απτόητος μέ θάρρος τής γνώμης του καί υπερήφανος, δέν καταδέχεται νά φθονή μήτε νά παραβγαίνει. Δέν χρειάζεται εξωτερική αναγνώριση.Ή υπερηφάνεια τού ηρωϊκού ανθρώπου φαίνεται από τόν τρόπο πού διεξάγει τούς αγώνας τών ιδεών του.
Δέν υπερασπίζεται τάς απόψεις του γιά νά πείση αλλά γιά νά μείνει αυτός πού είναι. Ό Ηρωϊκός άνθρωπος δέν υφίσταται τόν θάνατο. Δι’αυτόν ό θάνατος ακόμη δέν είναι πάσχειν Αλλά πράττειν. Είναι ή τελευταία πράξη πού επισφραγίζει όλας τά πράξεις. Ό θάνατος είναι ή τελείωσις. Πεθαίνει όπως ό Ήλιος πού όταν δύει ενδύεται τήν πορφυράν του μεγαλοπρέπειαν.
Ή ζωή καί ή γέννησις μπορεί νά μήν εξαρτάται Από τόν Ηρωϊκόν άνθρωπον. Αλλά ό θάνατος είναι επιλογή τού ανθρώπου Γιά τό πώς καί πότε.

No comments:

Post a Comment